Leiderschapsvirus

Ik weet niet of het iedereen is opgevallen maar tussen de trends van de laatste tijd zit een opvallende over leiderschap. Hij verschijnt in discussies over ouderschap (tijgermoeders), de overheid (regels zijn regels) en leiderschap in organisaties. Het is een soort pleidooi voor de ‘revitalisering’ van duidelijkheid en grenzen stellen, met een duidelijke verwijzing naar de afgelopen tijd waarin het hieraan ontbroken heeft.

In onze praktijk ervaren wij al jaren dat leiderschap de cruciale succesfactor is. Wij gebruiken dan termen als rentmeesterschap, inspirerend leiderschap en de paradox van leidinggeven. Deze laatste staat centraal in de hierboven genoemde trend. Het betreft het feit dat medewerkers (net als andere gewone mensen in andere situaties) pas bewegingsvrijheid en regelruimte voelen als de grenzen ook heel helder zijn, inclusief de bijbehorende consequenties als de grenzen overschreden worden.

De tegenhanger is ook waar: als grenzen niet helder zijn zullen mensen een inschatting maken tot hoever het ‘veilig’ is en zich conform gedragen. Onveilige bedrijfsculturen, onvoorspelbare leidinggevenden en opportunistisch gedrag van management (de eigen regels minder op zichzelf toepassen) zullen de inschatting van wat veilig is nog verder negatief beïnvloeden. In zulke organisaties krijgen wij dan de vraag of we een ‘cultuurprogramma’ willen opzetten om proactiviteit en eigenaarschap te stimuleren.

Om culturen echt te beïnvloeden moeten leidinggevenden echter eerst zelf indringend in de spiegel kijken of ze:

• een helder doel (liefst inspirerend) doel hebben en dat ook uitdragen
• dit kunnen vertalen naar:
  • concreet gedrag over hoe doelen bereikt moeten worden (gewenst en ongewenst),
  • concrete indicatoren die iets zeggen over de voortgang
  • stoepranden waarbinnen men dient te blijven zowel m.b.t. gedrag als resultaten
• zelf het goede voorbeeld geven
• consequent zijn in het aanspreken van medewerkers (positief en negatief)
• hun eigen medewerkers wel voldoende naar voren schuiven of dat ze zelf alles willen regelen & bepalen

Dit laatste is wel het hardnekkigste virus van de laatste jaren, met als belangrijkste symptoom dat de geïnfecteerde leidinggever in een neerwaartse spiraal komt van zelfoverschatting en overwerktheid waarin zijn/haar medewerkers vooral leren dat ze moeten stoppen met denken.